Marianna Orańska, królewna niderlandzka, była niezwykłą kobietą, znaną z działalności społeczno – gospodarczej
i budowy imponującego pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim. Jej historia jest pełna pasji, skandali i wyzwań. „Królowa Kotliny” miała ogromne zasługi dla całego Dolnego Śląska i tchnęła życie w nasz region.
Marianna Orańska urodziła się 9 maja 1810 roku w Berlinie jako córka Wilhelma I, króla Niderlandów, oraz Wilhelminy, królewny pruskiej z dynastii Hohenzollernów. W 1830 roku poślubiła swojego kuzyna, Albrechta Pruskiego, z którym miała pięcioro dzieci, ale tylko troje przeżyło dzieciństwo. Ich małżeństwo nie było szczęśliwe – Marianna była niezależna i inteligentna, co kontrastowało z surowym, wojskowym charakterem jej męża. W 1845 roku opuściła Albrechta, a w 1848 roku ich małżeństwo zakończyło się rozwodem. Marianna związała się z Johannesem van Rossumem, swoim masztalerzem (starszym stajennym), co wywołało skandal wśród arystokracji.
W 1838 roku odziedziczyła po matce ziemie w Kamieńcu Ząbkowickim i postanowiła wybudować tu letnią rezydencję. Architekt Karl Friedrich Schinkel zaprojektował pałac, a budowa rozpoczęła się w 1839 roku. Romans z van Rossumem, z którym miała syna, przyczynił się do jej wykluczenia z pruskiego dworu. Została objęta zakazem przebywania na terenie Prus dłużej niż 24 godziny. Skutkiem tego było wstrzymanie prac. Marianna znalazła sposób, aby kontynuować swoje zaangażowanie w budowę Pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim. Aby obejść ograniczenia zamieszkała w pobliskiej miejscowości Bílá Voda, która znajdowała się po austriackiej stronie granicy. Codziennie rano przyjeżdżała do Kamieńca, by nadzorować prace, a wieczorem wracała do swojego domu. Co ciekawe, zakaz wstępu głównym wejściem do pałacu również nie powstrzymał jej determinacji – podobno wchodziła na teren posiadłości przez okno, co stało się symbolem jej niezłomności. Mimo trudności pałac ukończono w 1872 roku. Był to imponujący kompleks z neogotyckimi wieżami, rozległymi ogrodami i ponad 100 pomieszczeniami. Marianna przekazała pałac swojemu synowi, ale sama często odwiedzała Kamieniec. Po jej śmierci w 1883 roku pałac przechodził różne losy, w tym zniszczenia podczas II wojny światowej. Obecnie, po latach renowacji, jest udostępniony do zwiedzania i stanowi ważny zabytek Dolnego Śląska.
Marianna Orańska odegrała znaczącą rolę w rozwoju Dolnego Śląska za co jest doceniana do dziś. Jej postać stała się symbolem aktywności i zaangażowania na rzecz regionu. Zapisała się w historii racjonalną i skuteczną działalnością ekonomiczną.
Marianna inwestowała w infrastrukturę, co przyczyniło się do rozwoju wsi i zagospodarowania lasów. Była inicjatorką budowy dróg gospodarczych, które obecnie tworzą szlak turystyczny, łączący Polskę i Czechy. Dzięki temu region stał się bardziej dostępny i atrakcyjny gospodarczo. Jak już wiemy była inicjatorką budowy imponującego pałacu, który
stał się symbolem regionu. Jej działania wspierały rozwój przemysłu, rolnictwa i turystyki, co miało długotrwały wpływ na dobrobyt regionu. Marianna była zaangażowana w ochronę lasów i krajobrazu, co zaowocowało powstaniem takich miejsc jak Puszcza Jaworowa, znana z pięknych starodrzewów. Poprawiała warunki życia ludzi, poprzez budowę lecznic czy szkół. Wspierała rozwój przemysłu kamieniarskiego i hutniczego.
Poddani mówili o niej „Dobra Pani”, a pamięć o niej została utrwalona w wielu nazwach miejscowych w okolicach Masywu Śnieżnika. Na jej cześć nazwano biały marmur wydobywanyw okolicach Stronia- Biała Marianna. Do dzisiaj istnieją Mariańskie Skały, Droga Marianny, Marianówka, Źródło Marianny. Na jej pamiątkę w Lądku-Zdroju, przed kościołem ewangelickim (którego budowę również finansowała) postawiono pomnik. Życie prywatne Marianny Orańskiej było pełne emocji i kontrowersji, co czyni ją jedną z bardziej intrygujących postaci XIX wieku. Warto zwiedzić Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim i przekonać się jak wiele można osiągnąć będąc wizjonerem i praktykiem. Mimo zawirowań w życiu:-)
Zwiedzać można pałac, dwie oficyny (stajnia, wozownia), ogród przypałacowy (tarasy, schody, fontanny), park z aleją dojazdową, mauzoleum rodziny Hohenzollernów. Z zewnątrz można obejrzeć pompownie i kotłownie oraz budynek gazowni.
W bezpośrednim otoczeniu terenów pałacowych jest tez kościół ewangelicki z XIX w, most nad dawnym kanałem młynówki, obok oficyny klasztornej i dawna piwnica na wino.
