Zamek Książ
Wspaniała atrakcja Dolnego Śląska, wizytówka Wałbrzycha. Zamek, który jest na szlaku piastowskim, szczyci się trzecim miejscem co do wielkości w Polsce. Jednak Książ to też historia jego mieszkańców – Hochbergów i pięknej Księznej Daisy, zmian polityczno-społecznych na świecie, wielkich wojen i zmian lokalnych, nam najbliższych. Tak na niego proszę spójrzcie gdy będziecie spacerować po pięknych ogrodach:-)
Historia zamku Książ rozpoczyna się w 1288 roku, gdy książę Bolko I Surowy kazał wybudować warownię obronną. Obiekt nosił nazwę Książęca Góra, a Bolko I tytułował się „panem na Książu” i tytuł ten zachowali jego następcy.
Jest tez legenda opowiadająca o pierwszej warowni, wzniesionej przez rycerza o imieniu Funkenstein. Legenda głosi, że młody chłopak w 933 roku podarował księciu saksońskiemu, Henrykowi I Ptasznikowi, worek wykopanego w lesie węgla. Władca mianował go szlachcicem i nadał przydomek „Ten Który Przynosi Kamienie Dające Iskry” Nakazał mu wrócić na Śląsk, odnaleźć dogodne miejsce i zbudować w jego sąsiedztwie obronny gród, aby z jego pomocą strzec czarnego skarbu.
Gdy wygasł ród Piastów z linii świdnicko-jaworskiej, na mocy traktatu sukcesyjnego zamek stał się własnością królów czeskich z dynastii Luksemburgów. W 1463 roku Książ stał się własnością czeskiego króla Jerzego z Podiebradów, a w 1482 roku węgierskiego króla Macieja Korwina. W tym czasie obiekt zaczął pełnić funkcję mieszkalno-reprezentacyjną. Na przestrzeni lat, zamek Książ wielokrotnie zmieniał właścicieli, a 11 czerwca 1509 roku stał się własnością Konrada I von Hoberga („ch” w nazwisku rodowym pojawiło się dopiero w 1714 roku). To ważna data, bo właśnie wtedy rozpoczęły się liczne przebudowy Książa, a ród Hochbergów intensywnie wpłynął na historię i architekturę zamku Książ. Zagospodarowane zostały najbliższe okolice Zamku. Usunięto dawne fortyfikacje, powstały nowe pomieszczenia gospodarcze, bramy wjazdowe, tarasy ogrodowe i mała architektura. W tym okresie powstała również biblioteka pałacowa, zbiory przyrodnicze i kolekcje sztuki. Powstało reprezentacyjne skrzydło barokowe, Dziedziniec Honorowy i budynki przedzamcza takie jak: oficyny, łaźnia, budynek bramny, posterunek i biblioteka.
Ścieżka Hochbergów i Stary Książ
Na Wzgórzu Topolowym zbudowany został pawilon letni, który w II połowie XIX wieku stał się rodzinnym mauzoleum Hochbergów.
Następnie przebudowane zostały istniejące resztki ruin dawnego zamku tzw. Starego Książa na lewym wzgórzu nad przełomem Pełcznicy w południowo-wschodniej części Książańskiego Parku Krajobrazowego. Zbudowano XIX-wieczny romantyczny zamek Stary Książ na murach średniowiecznego zamku piastowskiego, który popadł w ruinę dawno temu.
Ruiny warto zwiedzić tym bardziej, że są przy tzw. Ścieżce Hochbergów. Ten atrakcyjny szlak podąża doliną Pełcznicy i ma około 4,5 km. Rozpoczyna się przy punktach widokowych po lewej stronie zamku Książ. Jest tam szlak zielony i czerwony. Trzeba zejść w dół do potoku, przejść przez most i odbić w lewo do Starego Książa. Później wrócić szlakiem żółtym i czerwonym wzdłuż rzeki Pełcznicy. Trasę umilają mostki i małe tunele. Następnie szlakiem czerwonym można odbić kawałek w lewo na punkt widokowy lub iść dalej prosto po czerwonym, Po lewej stronie będzie Łabedzi Staw. Już od dawna jeziorko jest wyschnięte, ale na środku jest niewielka wysepka. Kiedyś znajdował się na niej grób dzieci Hochbergów. Obecnie zostały już tylko kamienne płyty. Idąc dalej dotrzemy do szlaku zielonego, który się łączy z czerwonym, Tam jest kolejny ważny punkt Cis Bolko, kilkusetletnie drzewo. Drogę można sobie skrócić, idąc ścieżką w lewo na punkt widokowy a następnie wrócić na przedzamcze. To naprawdę przyjemny spacer i możliwość obejrzenia Książa z każdej strony.
W 1856 roku, panem na Książu zostaje Jan Henryk XI von Hochberg,
Jan Henryk XI wprowadził wiele projektów i zmian. Zakładał drogi, parki i lasy. Stworzył bezpłatną szkołę kucharską dla córek pracowników zatrudnionych w wałbrzyskich kopalniach. Zorganizował kształcenie wieczorowe dla młodych robotników. Wspierał parafie, bez względu na wyznanie oraz kasy pogrzebowe i szpitalne, wdowie, rentowe i emerytalne. Rodzina Hochbergów była mocno zaangażowana w pomoc najuboższym. Reformy przeprowadzone przez Jana Henryka XI stały się podwalinami reformy socjalnej Ottona von Bismarcka.
8 grudnia 1891, Jan Henryk XV Hochberg, syn Jana Henryka XI, ożenił się w Londynie z Marią Teresą Cornwallis West, znaną dzisiaj jako Księżna Daisy. Błogosławieństwa młodej parze osobiście udzieliła sama Królowa Wiktoria. Księżna Daisy stała się jedną z najbardziej znanych postaci Zamku Książ. Swoje przemyślenia spisała w pamiętniku „Lepiej przemilczeć” wydanym w języku polskim.
Palmiarnia
Przed I wojną światową wybudowano także palmiarnię w Lubiechowie i urządzono ogród japoński. Obecnie ogrodu japońskiego nie ma, ale planowane jest jego odtworzenie. Palmiarnia, przy której funkcjonuje kawiarnia i sklep z roślinami, jest dostępna dla zwiedzających. W palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin z całego świata. Ściany palmiarni od wewnątrz pokrywa tuf wulkaniczny z Etny.
Palmiarnia: ulica Wrocławska 158
Czynna codziennie
Zamek pozostał własnością szlacheckiego rodu aż do 1941 roku, kiedy został skonfiskowany przez nazistów. W 1943 roku w Książu realizowano intensywne prace budowlane, których prawdopodobnym celem było przygotowanie jednej z głównych kwater Adolfa Hitlera. Właśnie wtedy powstały podziemne tunele pod zamkiem. Historycy mają różne zdania na temat przeznaczenia podziemi pod zamkiem oraz tuneli. Jest także teoria związana z Projektem Riese. Opis wyprawy do podziemnych miast już niedługo:-)
W latach 1945–1946, w Książu stacjonowały oddziały Armii Czerwonej. W kolejnych latach, zdewastowany zamek był regularnie plądrowany. Obiekt stopniowo popadał w ruinę. Dopiero w latach 1956–1962 obiekt zaczął być stopniowo zabezpieczany. W 1974 roku rozpoczęła się odbudowa barokowych sal. Od 1991 roku, obiektem zarządza gmina Wałbrzych.
Ksiąz można zwiedzać od wielu lat, ale dopiero w 2018 r., została otwarta „Podziemna Trasa Turystyczna” w tunelach drążonych podczas II wojny światowej.
Latem na zamku odbywa się„Festiwal Kwiatów i Sztuki, a zimą są otwarte Ogrody Światła zarówno w Zamku jak i w Palmiarni.
Zamek Książ ul. Piastów Śląskich 1
Czynny codziennie
